Президент Алмазбек Атамбаев: “Кыргызстан өз жолун тапты. Эркин, демократиялуу коомду куруу жолуна түштү”

Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Атамбаев бүгүн, 31-августта Бишкек шаарынын борбордук "Ала-Тоо" аянтында өткөн Кыргыз Республикасынын көз каранды эместигинин 25 жылдыгына арналган салтанатка катышып, сөз сүйлөдү.

Мамлекет башчысынын сөзүнүн тексти:

Урматтуу мекендештер!

Урматтуу бүгүнкү салтанаттын катышуучулары!

Урматтуу меймандар!

Кымбаттуу жоокерлер - Мекендин коргоочулары!

Бардыгы  ыздарды Кыргыз Республикасынын эгемендүүлүгүнүн 25 жылдыгы менен куттуктайм!

Чейрек кылым мурда легендарлуу парламент деген ат менен тарыхта калган Кыргыз Республикасынын Жогорку Совети «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эгемендиги жөнүндө декларацияны» кабыл алган.

Бүгүн тарыхтын 25 жылдыгын жыйынтыктап жатабыз. Кыргыз каганатынан көп кылымдардан кийин биз байыркы ата-бабалар жеринде өз мамлекетибизди – эгемендүү Кыргыз мамлекетин кайра куруп жатабыз.

Ата-бабаларыбыз көз карандысыздыкка, эркиндикке карай узак жол, бийик ашууларды басты. Ар бир карыш жери үчүн баскынчылар менен кармашып, далай каны төгүлдү. Бирде улуу Каганат курса, бирде туш-тушка чачылып, жок болуп баратып тирикти.

Кыргыздын колдоочусу бар деген чын, тарыхтын таш боор сыноолорунан сактап келатат. Ал ортодо канчалаган элдер өз мамлекетине жете албай жүрүп, жок болду? Канчасы дагы эле эгемендүүлүктү эңсеп, кор болуп жүрүшөт?

Биз 100 жылдыгын белгилеп жаткан 1916-жылдагы элдик көтөрүлүштөн кийинки Үркүндө жүз миңдеген боордошторубуздан айрылдык. Ал окуя кыргыздардын көзүн ачкан. Биримдикте болуп, эгемен мамлекет куруш керектигин сезген. Ошол 1916-жыл элибизге көз карандысыз, эгемен кыргыз мамлекетинин канчалык керектигин кан менен далилдеди.

1991-жылдан кийин Кыргызстандын жаңы тарыхы башталды. Албетте, демократияга, рынок экономикасына өтүү оңой болгон эмес. Мамлекет куруу, башкаруу тажрыйбабыз дээрлик жок эле. 

Кыргызстандын биринчи президентинин улуу реформатор катары тарыхта калуу шансы бар эле.

Бирок, ал реформа жасоо шылтоосу менен шайлоолорду жана референдумдарды удаа-удаа өткөрүп, бүтүн күч-аракетин бийлик менен байлык топтоого жоготту. Мунун бардыгы 2005-жылы 24-марттагы элдик революцияга алып келди.

Тилекке каршы, Март революциясынан кийин шайланган экинчи президент жана анын үй-бүлөсү мурдагысынан ашып түштү. Алар байлыкты басып алганы аз келгенсип, саясатчыларды, журналисттерди, айтор, каршы чыккандарды сабаттырып, өлтүртүп башташкан. Мунун бардыгы натыйжада 2010-жылдын 7-апрелинде экинчи элдик революцияга алып келди.

Кыргыздар жакырчылыктан эмес, намысы тебеленгенде көтөрүлүшөт. Кыргыздар азапка чыдаган, жокчулукту көтөргөн, бирок кордоолор менен адилетсиздикке чыдабайт. Эркиндик жана акыйкаттык үчүн элибиз өлүмдөн да коркпой турганын ошол 7-апрелде дагы бир жолу далилдеди.

Кыргыз эли, кыргызстандыктар 25 жыл ичинде кылымга тете окуяларды, сыноолорду башынан өткөрдү. Ошончо азапка чыдаган, сыноолорду жеңген, айкөл жана намыскөй элиме бүгүн ушул куттуу трибунадан миң мертебе алкыш айтам, таазим этем! Бар болгун, айланайын кыргыз элим, бар болгун!

Урматтуу мекендештер!

Өзүңүздөр билесиздер, мындан беш-алты жыл мурда эле “Кыргызстан мамлекет болбой калды” деп туш-туштан табалап, мазактап турушкан. Ал турсун  сыртыбыздан тон бычып, жерлерибизди өз ара бөлүштүрө да башташкан. Бирок Жараткан колдоп, сабырдуу жана намыскөй элибиз эгемендүү мамлекетин сактап калды.

Тарыхка көз чаптырсак, кыргыздар эң байыркы элдерге кирет, ата-бабаларыбыз кезинде Энесайдан тарта Ала-Тоо, Памир тоолоруна чейин, Алтайдан тарта Оролго чейин көз жеткис мейкиндикти ээлеп, күчтүү мамлекет – Кыргыз каганатын курушкан.

Миң жыл илгери биздин аймак аркылуу өткөн Жибек жолу ошол доордогу өнүгүүнүн эң мыкты үлгүсү болгон. Жусуп Баласагын, Махмуд Кашгари сыяктуу көрүнүктүү илимпоздор менен акындар биздин жерибизден өсүп чыккан.

Элибизде өткөн мурасын жандантып, байытып, азыркы заманга шайкеш келтирүү аракеттери күч алды. Буга Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары мисал. Дал кыргыз жери көчмөндөр мурасын дүйнөгө жайылтуунун ордосу болуп калды.

Сөзүмдүн башында айтылгандай, Кыргызстан өз жолун тапты. Эркин, демократиялуу коомду куруу жолуна түштү. Көз карандысыз маалымат каражаттары, күчтүү жарандык коом түзүлдү.

Алар бийликтегилерди туш-туштан көзөмөлдөп,  коррупциялык былыктарды, чиновниктердин адепсиз жоруктарын ашкерелеп жатышат. Ошентип, бийликти бекем көзөмөлдөгөн жарандык коом  түзүлүп жатат. Бул биздин эң зор жетишкендигибиз.

Ошону менен катар мамлекет үчүн ар бир жаран, жарандык коом да жоопкер болууга тийиш. Баарын мамлекет берсин, мамлекет баксын деген доор артта калды. Элибиз, ар бир жараныбыз мамлекетибиз урагыс бекем болсун деп максатташ, тилектеш болгондо гана бакубат коом кура алабыз.

Уважаемые соотечественники!

Дорогие гости! Дамы и господа!

         Сегодня мы отмечаем главный праздник страны – День Независимости. Отмечаем главное событие года – 25-летие независимой Кыргызской Республики! Еще раз от всей души поздравляю всех с этой знаменательной датой!

         Четверть века прошло с того памятного 31 августа 1991 года, когда была принята Декларация о государственной независимости Кыргызстана.

Это был исторический день!

День, который завершил собой многовековой период истории, когда наш народ был лишен собственной государственности.

День, с которого для народа Кыргызстана начался отсчет нового времени. Отсчет истории становления нового кыргызского государства!

История нашего народа, как одного из самых древних в мире этносов, хранит в себе память о Кыргызском каганате.

О великом государстве кыргызов, простиравшемся от Энесая до Ала-Тоо и от Алтая до Урала. О расцвете экономики, культуры и искусств кыргызов караханидского периода. Хранит память об испытаниях, выпавших на долю кыргызского народа во времена джунгарского нашествия. О непростой жизни кыргызов в Кокандском ханстве и бывшей Российской Империи.

Трагедия 1916 года застала кыргызский народ раздробленным и слабым. 1916 год был, пожалуй, самый критический момент истории народа. Трагедия унесла жизни сотен тысяч наших соотечественников.

Светлая им память!

Ученые потом говорили о кыргызах, в частности, Гумилев как об исчезающем этносе. Но вместе с поражением в восстании и перенесенным унижением трагедия пробудила в народе такую мощную силу свободолюбия, что привела сначала к бурному росту экономики, возрождению культуры и элементов государственности в составе бывшего СССР, а затем к росту национального самосознания и наконец,  к обретению государственной независимости.

Поэтому, чем больше проходит времени и чем меньше «белых пятен» остается в истории страны, тем глубже люди начинают понимать, что обретение Кыргызстаном независимости было исторической закономерностью.

Что наш народ прошел свой, особый и очень трудный путь к независимости. Заплатил за нее очень большую цену.

Но к сожалению, первые два десятилетия независимости войдут в историю Кыргызстана как период неоправдавшихся надежд и потерянного времени.

Сделав несколько действительно решительных и важных шагов в формировании новой государственности, первый президент Аскар Акаев и некоторые другие высшие руководители страны погрязли в борьбе за власть и интригах.

Это привело к деформированию устоев первой демократической Конституции в сторону установления авторитарного, а затем и семейно-кланового режима. Обман народа, коррупция, разграбление страны и ее богатств были возведены в норму жизни правящей семьи и ее окружения. Народ не стал терпеть прогнивший режим.

И, к сожалению, вторую волну народных надежд после мартовской 2005 года революции похоронил другой президент Курманбек Бакиев. Превзойдя предшественников в разворовывании национальных богатств он и его семья вовлекли криминал в управление страной, пошли на убийство политических противников, журналистов. По итогам 2009 года Кыргызстан был признан самой бедной страной СНГ.

Апрельская революция 2010 года свергла и второй преступный режим. Но учиненный Бакиевыми перед своим бегством массовый расстрел людей принес не только много горя семьям погибших и раненых, но также позволил провокаторам и некоторым внешним силам использовать возмущение масс в своих кровавых планах дестабилизировать ситуацию в стране.

После июньской трагедии на юге 2010 года страны чувство подавленности и депрессии в обществе еще более усилилось.

Поэтому, чтобы открыть путь к возрождению Кыргызстана, надо было сначала вновь зародить надежды на лучшую жизнь у разуверившихся во всем кыргызстанцев.

Это было очень трудно. Но по прошествии 6 лет, сегодня, я могу уверенно сказать: вместе мы с этим справились! Кыргызстан состоялся как государство, и теперь наша задача - сделать необратимым путь народа и страны в число развитых, демократических государств мира.

И, конечно, одним из главных условий успеха на этом трудном пути является создание работоспособной политической системы, наличие соответствующих законов и, конечно же, соответствующего главного закона страны – Конституции.

Уважаемые соотечественники!

Я вынужден сегодня подробно остановиться на теме Конституции, потому что весь последний месяц отдельные депутаты, политики, и управляемые ими СМИ пытаются, не брезгуя ничем, ошельмовать, оклеветать президента Атамбаева.

При этом они обвиняют меня во всех грехах и преступлениях, вплоть до такого тяжкого преступления как узурпация государственной власти.

Апофеозом этой клеветнической кампании стало вчерашнее обращение к народу членов Временного правительства в лице Отунбаевой, Текебаева, Бекназарова, Дюшебаева, Исакова, Шерниязова и других.

Если убрать совсем уж откровенную ложь, клевету и домыслы, то основные тезисы этого обращения таковы:

- в 2010 году был выработан разделяемый всеми проект Конституции;

- граждане на референдуме сделали по-настоящему осознанный выбор;

- граждане своим доверием легализовали парламентскую систему;

- Временное правительство заложило 10-летний мораторий на изменения в Конституцию до 2020 года;

- ВП призывает сохранить незыблемость Конституции до 2020 года и остановить попытки реставрации авторитарного режима со стороны Президента Атамбаева.

Хочу открыто сказать: всё это гнусная ложь!

Во-первых, Конституция 2010 года не ввела в стране парламентскую систему правления.

Эта Конституция привела нас к президентско-парламентской системе, и в ней заложены все условия для создания авторитарного режима. Это обусловлено психологией одного из авторов Конституции. Вот почему прежде всего надо её менять, раз народ, как написано в обращении, голосовал за парламентскую.

Во-вторых, неправда, что граждане сделали полностью осознанный выбор. Большая часть избирателей не знали даже о том, что на референдуме они ещё и выбирают президента страны, пусть и всего на 1,5 года. Ни в одном избирательном бюллетене не было ни то что фамилии кандидата в президенты, а даже намёка на выборы Президента. 98% якобы проголосовали за этого Президента. Таких результатов даже в авторитарных странах нет.

Неправда и то, что граждане легализовали парламентскую систему правления. Конституция не является таковой!  

На том референдуме мы легализовали Отунбаеву Р. И. в качестве главы государства. И тогда это был правильный шаг, потому что никто не хотел иметь дела с временщиками.  Никто!

Именно поэтому я с первых дней, с первой нашей встречи в ночь с 7 на 8 апреля 2010 года был против создания Временного правительства и против такого спешного изменения Конституции.

Ведь парламент был готов избрать Отунбаеву своим спикером, и она автоматически становилась и.о. президента КР. Мы могли пойти легитимным путем и, возможно, путь был бы менее кровавым.

Мне по-человечески понятен лишь страх Временного Праивтельства и Р.И. Отунбаевой, что под видом внесения изменений в Конституцию Атамбаев собирается продлить себе полномочия. Потому что такой фокус уже был сделан на референдуме 2010 года. Каждый судит по себе.

И мне понятны их зависть, злоба и ненависть ко мне. Ведь они ждали для себя особых условий, каких-то поблажек и льгот, “вечного кресла” на высокой должности. Но скажу открыто: я как Президент не делаю скидок даже членам своей семьи, а не то что членам Временного Правительства.

И я уверен, что некоторые члены ВП должны рано или поздно ответить и за мародерство, и за банковские ячейки, и за подстрекательство сепаратистов во главе с Кадыржаном Батыровым, и за организацию его побега, и за использование некоторыми членами ВП служебного положения для незаконного обогащения.

Да, пока мы не имеем на руках прямых доказательств, прежние руководители силовых структур зачистили следы, но как говорится, всё тайное рано или поздно становится явным. Я уверен, что так и будет.

И вовсе не благодаря Временному правительству и новой Конституции в нашу страну, наконец-то, пришли спокойствие и стабильность, а вопреки! Все тайное рано или поздно становится явным, особенно, по фактам мародерства.

И если Вы уже забыли, Роза Исаковна, то мы прекрасно помним как после принятия новой Конституции Вам затыкали рот на заседании парламента. Как лихорадило всю страну целых четыре года с весны 2010 до весны 2014-го от бесконечных митингов, перекрытий дорог, захватов районных и областных госадминистраций.

И только два года назад этот хаос был остановлен благодаря выдержке и мудрости народа Кыргызстана. Спасибо нашему мудрому, терпеливому народу.

 

Урматтуу мекендештер! Айлайын кыргыз эл!

Эмнеге мен бүгүн, эгемендүүлүктү майрамдап жаткан күнүбүздө Конституция маселесине өзгөчө токтолуп жатам?

Баарыңыздар билесиздер, бир канча ай мурда 18 кишиден турган БУУнун комитети эгемендүү Кыргызстандын Жогорку сотунун Азимжан Аскаров боюнча чечимин жокко чыгарып салды. Анан юристтер, эксперттер менен чогуу бул маселени карасак, биз мындай укукту чет элдик уюмдарга өзүбүз берип салыппыз. Баш мыйзамда, 41-беренеде чакчайып жазылып турат.

Аскаров бери жакта калсын, эртең бул комитеттин 9 кишиси кааласа, Кадыржан Батыров менен Жаныш Бакиев боюнча соттордун чечимдери, Кумтөр боюнча экологиялык чечимдер, иши кылып ошол 9 кишиге жакпаган “илибой” чечим омийин болот экен.

Жогорку соттун чечимдери гана эмес, азыркы Конституция боюнча ошол 9 киши Кыргыз Өкмөтүнүн, Кыргыз парламентинин, Кыргыз Президентинин аларга жакпаган чечимдерин, керек болсо Кыргыз мамлекетинин мыйзамдарын жокко чыгарып коёт.

Муну билип туруп биз Кыргызстан толук эгемендүү мамлекет деп кантип айтабыз? Мындай Баш мыйзам менен кантип жашайбыз?

Мен өзүм деле бул Азимжан Аскаровдун иши боюнча Кыргызстанга ошол БУУнун комитетинин чечими – ачык айтканда, буйругу – келгенче, Баш мыйзамга 2020-жылга чейин тийбесек деп ойлогом.

Керек болсо өткөн жазда Кулов, Текебаев, Турсунбековдор Баш мыйзамга өзгөртүү киргизүү боюнча демилге көтөргөндө, аларды “коё туралык, мыйзам долбоорун артка чакырып алгыла, жаңы шайланган Жогорку Кеңеш карасын” деп кат жазгам.

Бирок бул Аскаровдун “бомбасы” жарылгандан кийин Баш мыйзамды жакшылап карап чыгып, тез арада ага референдум аркылуу өзгөртүүлөрдү киргизбесек болбой калганын даана түшүндүм. Эл чечсин, эл чечсин!

Эмнеге азыркы Конституцияны сактап калабыз деп бүт кара күчтөр топтолуп жатат?

Акаевдин аспиранттары менен Бакиевдин адвокаттары, Азимжан Аскаров менен Кадыржан Батыровдун колдоочулары, башка мамлекеттен маяна алып, жан баккан маңкурттар менен жазмакерлер, элдин каны төгүлгөндө пайда тапкан куркулдаган кузгун саясатчылар жана, албетте, Атамбаев таарынткан, иштен айдаган атка минерлер. Булардын ар биринин аркасында себеби бар.

Ошондуктан биз сөзсүз Баш мыйзамга зарыл болгон түзөтүүлөрдү элдик референдум аркылуу кабыл алып, киргизишибиз керек. Элибиз алданбайт.

Өлкөбүз толук эгемендүү болсун десек, Кумтөрдү тоногондор жоопко тартылсын десек, сот реформасы жана күч органдар реформасы аягына чыксын десек, Өкмөт жыл сайын алмашпай туруктуу иштесин десек, текшерүүлөр азайып, ишкерлер, айыл өкмөттөр коркпой иштесин десек, Баш мыйзамды өзгөртүш керек.

Жана эң негизгиси – бир жылдан кийин шайлана турган жаңы президент Акаев менен Бакиевдин жолуна түшүп, өлкөнү тоноп, үй-бүлөлүк режим түзбөсүн десек – Баш мыйзамды өзгөртүш керек! Максатым ушул. Буларды жакындан жакшы билем.

Айланайын мекендештерим, кыргыз элим!

Он жыл мурда, дал ушул аянттан мен Токмок эт комбинатында болгон окуяны айтып бердим эле.

Эт комбинаттарында совет кезинде койду ток менен уруп өлтүрчү экен. Анан өлүмдүн жытын сезген койлор өлтүрүүчү жайга кирчү эмес экен. Ошондуктан алардын алдына атайын үйрөтүлгөн текени алдына чыгарып коючу экен, теке болсо койлорду өлүмгө ээрчитип барып, өзү болсо атайын эшиктен качып чыкчу экен.

Кээде баарыбыз алданабыз. Мен да далай жолу алдангам. Бирок, мекендештерим акыркы беш-алты жылдын ичинде кимдин ким экенин жакшы эле билип калды.

Кыргыз эли ошондой текелерди ээрчий турган кой эмес жана эч качан кой болбойт. Алданбайт башка!

Кыргыз элинин: “Кыңыр иш кырк жылда билинет” деген эски сөзү бар. Элди алдап койдой ээрчитип кетем деген сасык саясатчыларга айтар элем: жаап-жашырган кыӊыр иштериӊер эртели-кеч ачыкка чыгат. Ачыкка чыгат!

Качып кеткен Акаев, Бакиевдердей силер да качасыңар. Кыргыздын байлыгын, кыргыздын жерин ким сатканы ачылат! Ачылып башталды. Мародерлук да ачылат. Банк ячейкаларын тономой да ачылат. Кадыржан Батыровду ким үгүттөгөн, ким качырганы да ачылат. Элдин келечегин кимдер сатып жатканы да ачылат.

Урматтуу мекендештер!

Эзелтен элибизде “Өзөктөн чыккан өрт жаман, өздөн чыккан жат жаман” деген сөз бар. Кээ бир кыргыз саясатчыларын көрүп, төбө чачың тик турат.

Чек арада абал курчуйбу, жан алган кырсык болобу, же дагы кандай жамандык болобу, - булар дароо кузгундай болуп куркулдап чогула калышат. Андайлардын бир эле максаты бар: эптеп ошол окуяны саясатташтырып, элди бузуп, өлкөдөгү абалды курчутуп, тополоң чыгарыш керек, чатак чыгарыш керек, бийликти, Атамбаевди күнөөлөш керек.

Айланайын элим!

Өлкөбүз 2010-жылдын жазынан тартып 2014-жылдын жазына чейин төрт жыл тополоң болуп, тынчыбай турду. Район, облус басып алмай, жолдорду буумай токтогонуна эки жарым жыл боло элек.

Бул кузгундар, сасык саясатчылар, текелер болсо баардыгы биригип, эми кайрадан мамлекетибизди чыр-чатакка, тополоңго, канга толсун деп тилеп турат. Чогула калышат.

Ушулардын ыплас колдоруна, акаевчи, бакиевчи, ууру, мародерлордун колуна мекенибизди кайра салып беребизби?

Жок! Эч качан андай болбойт! Мен толук ишенем: кыргыз эли бул бузукуларды экинчи ээрчибейт, алданбайт!

Урматтуу мекендештер!

Ынтымакты сактап, биримдикти бекемдеп, 7-апрелде тапкан жолубуз менен түз кете берсек, бул бузукулар итке окшоп, үрүп-үрүп тим болот. Элибизде: “Ит үрө берет – кербен жүрө берет” дейт.

“Көч бара-бара түзөлөт”!

Карапайым эл көрүп турат, кыргыз көчү өз жолун таап, бара-бара түзөлүп баратат. Кедей өлкөлөрдүн катарынан чыктык. Америкалык Гэллап фонду бизди КМШ мамлекеттеринин ичиндеги эң стабилдүү, демек, эң келечектүү өлкө деп жарыялады.

Заӊгыраган жолдор салынып жатат. Жаңы мектептер салынып жатат. Свет өчкөндү унуттук. Тынчтык, ынтымак келди Мекенибизге.

Эми экономиканы көтөрүш керек. Тынч өлкөгө каражат, инвестиция өзү келет. Ошондо жаңы ишканалар ачылат, жаңы жумуш орундары болот. Пенсия, маяна көтөрүлөт. “Иштеген тиштейт” деген сөз бар. Бардыгы бир күндө боло калбайт.

Бактын башы – ынтымак. Ынтымак менен биримдик.

Урууну ойлобой – улутту ойлойлу. Коктубузду ойлобой - коомубузду ойлойлу. Дүнүйөдө, регионубузда кырдаал абдан курчуду. Айрым күчтөр жерибизди талашып турганда, терроризм, экстремизм күчөп турганда биримдикти, ынтымакты сактайлы. Бузуку саясатчыларга алданып, бөлүнүп кетпейли.

Манас атабыз ушундай күндөр үчүн айтып кеткен бизге:

Бөлүнбө, кыргыз, бөлүнбө!

Бөлүнсөң бөрү жеп кетет.

Бөлүнүптүр кыргыз деп

Бөтөн элге кеп кетет...

Биз көтөргөн мамлекетибиздин имараты урагыс, бекем болсун десек, жалпы элибиз ынтымакта, ар бирибиз болсо максатташ, тилектеш бололу. Ынтымагыбыз жок болсо, башкаларга кеп болобуз, кокус бизди өрт каптаса, чакан улутубузду жалмап кетет, ата-бабалардын рухун жок кылат.

Бири-бири менен тил табыша албай, бөлүндү-жарынды болгон элдер жок болуп жатканын көрүп жатабыз.

Айланайын кыргыз элим!

Кудайга шүгүр деп, тобо кылганды үйрөнөлү, элибиздин турмушу коңшулардыкынан кем эмес. Жакшынакай келечекке да түз жол таап алдык. Көч бара-бара түзөлөт.

Биз урпактарыбызга демократиялуу, эркин жана бакубат өлкөнү калтырып кетебиз деп толук ишенем.

Урматтуу салтанаттын катышуучулары!

Урматтуу мекендештер!

Урматтуу жоокерлер, сержанттар, офицерлер жана генералдар!

Баарыңыздарды ыйык майрамыбыз менен куттуктайм!

Жараткан элибизди бөөдө кырсыктан сактасын, элибизге ынтымак, жерибизге берекет берсин!

Жашасын эгемендүү Кыргызстан!

Ура!

31-август, 2016-жыл
Басып чыгаруу