Сайттан издөө
Сайттан издөө
Кыргыз Республикасынын Президенти

Президент Алмазбек Атамбаев Судьяларды тандоо боюнча кеңешке райондор аралык сотторунун судьяларынын кызмат ордуна сунуш кылынган бардык талапкерлер боюнча материалдарды кайра кайтарды

Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Атамбаев жарандардын жана жарадык коомдун өкүлдөрүнүн судьяларды конкурстук тандоодо болгон кемчиликтерди, ошондой Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин айрым депутаттарынын позициясын эске алып, Кыргыз Республикасынын Судьяларды тандоо боюнча кеңешине райондор аралык сотторунун судьяларынын кызмат ордуна сунуш кылынган бардык талапкерлер боюнча материалдарды кайра кайтарды.

Президент мындай деп белгиледи:

Кыргыз Республикасынын судьяларды тандоо боюнча Кеңештин чечими менен райондор аралык соттордун бош кызмат орундарына дайындоо үчүн 26 талапкер көрсөтүлгөн.

Судьялардын кызмат орундарына талапкерлердин документтерин, иштеп жаткан судьялардын документтерин (өздүк иш, судьянын кызмат ордунда иштөө мезгилиндеги каралган иштердин санын жана сапатын чагылдырган дайындар жана башка объективдүү дайындар); компетенттүү мамлекеттик органдардын маалыматтарын; жарандардын жана чарбачыл субъекттердин, анын ичинде райондор аралык соттордун ишине Кыргыз Республикасынын Президентинин Аппаратына келип түшкөн чет өлкөлүк инвесторлордун даттанууларын иликтеп; ошондой эле конкурстук тандоого мониторинг жүргүзгөн укук коргоо уюмдарынын, башка коммерциялык эмес уюмдардын жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын кайрылууларын, маалыматтарын көңүлгө алуу менен райондор аралык соттордун судьяларынын кызмат орундарына тандап алуулар өткөн шарттар аны өткөрүүнүн объективдүүлүгүнө жана калыстыгына шек туудурат деп эсептейм, ал райондор аралык соттордун судьяларынын кызмат орундарын ээлөө үчүн сунуш кылынган талапкерлер боюнча Кыргыз Республикасынын судьяларды тандоо боюнча Кеңештин сунушун кароого мүмкүндүк бербейт.

Судьялардын кызмат орундарына талапкерлерди конкурстук тандап алууну өткөрүүнүн баштапкы этабы тандап алуу процессине жарандык коомдук өкүлдөрүнүн жигердүү катышуусу жана судьяларды тандоо боюнча Кеңештин мүчөлөрүнүн дурус маанайы судьялардын кызмат ордуна талапкерлердин инсандыгына коюлган жогорку стандарттарга жана сот адилеттигин мыйзамдуу жана адилеттүү жүргүзүүгө болгон жарандардын мүдөөлөрүнө жооп берген талапкерлерди тандоонун объективдүүлүгүнө жана калыстыгына зор ишеним бергендигин белгилей кетүү  керек.

Бирок, жарандык коомдун өкүлдөрүнүн жана жарандардын Президенттин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин дарегине келген көп сандаган кайрылууларын, конкурстук тандоо процессинде жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыяланган маалыматтарды (билдирүүлөрдү) талдоо көрсөтүп тургандай, белгилүү бир этапта тигил же бул талапкерлерге карата Кеңештин мүчөлөрүнүн калыс эмес жана субъективдүү мамилелеринин элементтери байкалган, ал тигилердин кесиптик жана инсандык сапаттарына калыс баа берүүгө мүмкүнчүлүк берген жок. Көрсөтүлгөн кайрылууларда конкурстук тандоонун жүрүшүндө орун алган терс тенденцияларды жоюуга багытталган чараларды кабыл алуу зарылчылыгы баса белгиленген.

Андан тышкары, бир катар көз карандысыз эксперттер тандоо жол-жобосунда белгилүү укуктук мүчүлүштүктөр бар экендигин белгилешкен, алар судьяларды тандоо боюнча Кеңештин ишинде коррупциялык көрүнүштөргө, ак ниеттүүлүк принциптерин жана мыйзамдуулукту бузууга алып келиши мүмкүн.

Эксперттик жамаатта соттук корпусту тандап алуунун колдо бар тартибиндеги кемчиликтер бүтүндөй сот системасынын баркын кетирүү коркунучу бар экендигин жөнүндө туруктуу пикирди жаратууда. Судьянын кызмат ордуна талапкерлерди конкурстук тандоо негизи болуп саналган соттук реформанын натыйжаларын өлкөнүн коомчулугунун тааныбай коюшуна алып келиши, анын кесепети катары, кайрадан өлкөнүн сот системасына болгон ишенимди кетириши мүмкүн.

Биз бардыгыбыз сот системасынын коррупциялашуусу 2005-жылы мартта, өзгөчө 2010-жылы апрелде өлкөдө болгон революциялык окуялардын детонаторлорунун бири болгондугун эсибизден чыгарбашыбыз керек. Ушундан улам 2010-жылы 27-июнда Кыргыз Республикасынын жаңы Конституциясын кабыл алуу менен жарандар бийликке судьялар корпусун жаңылоо зарылдыгын көрсөттү. Коом жаңыланган судьялар корпусу сот системасынын ишин жакшыртуу жана сотторду адамдын жана жарандын укуктарын, эркиндиктерин жана таламдарын коргоонун натыйжалуу институтуна айлантуу үчүн бүткүл күч-аракетин жумшай тургандыгына ишенет.

Кыргыз Республикасынын судьяларды тандоо боюнча Кеңештин сунушу боюнча жергиликтүү соттордун судьяларын дайындоо боюнча конституциялык ыйгарым укук Кыргыз Республикасынын Президентине жаңы соттук корпусту сапаттуу түзүү үчүн өлкөнүн жарандарынын алдында укуктук, саясый жана моралдык толук жоопкерчиликти жүктөй тургандыгын белгилей кетүүнү зарыл деп эсептейм.

Соттордун ишине жараша жарандарыбыз бүтүндөй бийликке жана мамлекетке болгон мамилесин калыптандырат: эгерде сот адилеттүү соттук чечим чыгарса – демек мамлекет да адилеттүү.

Ушуга байланыштуу, мен мамлекет башчысы катары конкурстук тандоонун жүрүшүндө орун алган, жарандар, ошондой эле мамлекеттик бийликтин өкүлдөрү көрсөткөн кемчиликтерди көңүл буруусуз калтыра албайм.

Бул кайрылуулар судьянын кызмат ордуна конкурстук тандап алууну өркүндөтүү боюнча мыйзам долбоорун демилге көрсөтүү тартибинде иштеп чыккан парламенттин айрым депутаттары тарабынан иликтөөнүн предмети болуп калды жана аны алар белгиленген тартипте Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизишти. Алардын мындай тынчсыздануусуна кошулам жана депутаттык демилгени колдойм. 

Биз багыт алган транспаренттүү соттук реформа да мени Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешин судьялардын кызмат ордуна талапкерлерди кыйла ачык, калыс жана сапаттуу тандап алуу үчүн шарттарды түзүү максатында судьялардын кызмат орундарына конкурстук тандоону жүргүзүү тартибин жөнгө салган мыйзамдарды өркүндөтүү маселелерине көңүл бурууга жана карап чыгууга чакырууга милдеттендирет.

Жогоруда баяндалгандардын негизинде, ошондой эле “Кыргыз Республикасынын судьяларынын статусу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын
22-беренесинин 2-бөлүгүнө жана “Кыргыз Республикасынын судьяларды тандоо боюнча Кеңеши жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 19-беренесинин 5-бөлүгүнө ылайык Кыргыз Республикасынын райондор аралык сотторунун судьяларынын кызмат ордуна сунуш кылынган бардык талапкерлер боюнча материалдарды кайра кайтарам”.

 

2013-жыл 1-июль